Độ nhám bề mặt là một trong những thông số được chỉ định thường xuyên nhất nhưng cũng dễ bị hiểu nhầm trong sản xuất chính xác. Hướng dẫn thực tiễn này giải thích các tiêu chuẩn độ nhám bề mặt, phương pháp đo và giá trị có thể đạt được với những quy trình gia công phổ biến.

Các thông số chính

• Ra (độ lệch trung bình số học):Thông số được chỉ định phổ biến nhất — độ lệch trung bình so với đường trung bình. Đơn giản, dễ hiểu và được sử dụng rộng rãi, nhưng có thể không thể hiện được các dạng vân bề mặt tuần hoàn.
• Rz (chiều cao nhấp nhô trung bình):Giá trị trung bình của năm phép đo chiều cao đỉnh-đáy lớn nhất trong chiều dài lấy mẫu. Nhạy hơn Ra với các vết xước sâu hoặc đỉnh nhấp nhô cục bộ.
• Rmax (độ nhám tối đa):Giá trị đo chiều cao đỉnh-đáy lớn nhất đơn lẻ. Đặc biệt quan trọng với bề mặt làm kín và lỗ ổ trục, nơi cần xét đến điều kiện bất lợi nhất.

Bảng khả năng gia công theo quy trình

Ảnh hưởng đến chi phí

Mỗi cấp độ cải thiện độ nhẵn bề mặt có thể khiến chi phí gia công tăng gần gấp đôi. Nâng cấp từ Ra 3.2 lên Ra 1.6 làm chi phí tăng 15–20%; từ Ra 1.6 lên Ra 0.8 tăng 25–35%; từ Ra 0.8 lên Ra 0.4 tăng 40–60% do yêu cầu mài. Để tối ưu chi phí chi tiết, hãy chỉ định cấp độ nhẵn thô nhất có thể chấp nhận cho từng bề mặt.

Hướng dẫn ghi chú trên bản vẽ

• Ghi Ra theo micromet (μm) theo ISO 1302 hoặc micro-inch (μin) theo ASME Y14.36
• Chỉ áp dụng ký hiệu độ nhẵn bề mặt cho các bề mặt quan trọng; với các bề mặt không quan trọng, sử dụng trạng thái mặc định “sau gia công”
• Khi Rz là thông số quan trọng (đối với bề mặt làm kín), hãy ghi cả Ra và Rz để tránh hiểu nhầm
• Đối với chi tiết hình trụ, cần ghi rõ hướng đo (theo chu vi hoặc theo trục)